CMK NEDÄ°R ?

CMK, “Ceza  Muhakemeleri Usulü  Kanunu” sözcüklerinin baÅŸ harflerinin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan  kısaltılmış bir isim, bir simgedir.

“Demokratik Hukuk Devleti” niteliÄŸi taşıyan her ülkede, ceza yargılama sistemi, uygar  dünyaca kabul görmüÅŸ bir takım ilke ve kurallara baÄŸlanmıştır. CMK bu anlamda ceza yargılamasını düzenler ve “ kiÅŸi güvenliÄŸi ve özgürlüÄŸü “ ile “ adil yargılanma” haklarının yaÅŸama geçmesini saÄŸlar.

CMK Ä°LE BAROLARIN Ä°LÄ°ÅžKÄ°SÄ° NEDÄ°R ?

CMK  uygulaması insan hakları sorunudur.

4467 sayılı yasa ile deÄŸiÅŸik 1136 sayılı Avukatlık Yasasının 76 ıncı maddesi, Barolara, “ … hukukun üstünlüÄŸünü, insan haklarını savunmak ve korumak” görevini vermiÅŸtir.

Yine, 3842 sayılı yasa ile deÄŸiÅŸik 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası’ nın 138 inci maddesi ile barolar,  CMK uygulaması kapsamında müdafilik  görevinin düzenlenmesi ve koordinasyonu ile görevli ve yetkili kılınmışlardır.

KÄ°MLER CMK HÄ°ZMETÄ°NDEN YARARLANABÄ°LÄ°R ?

Yakalanan kiÅŸi veya sanık soruÅŸturmanın her hal ve derecesinde bir veya birden fazla  müdafiinin hukuki yardımdan yararlanabilir.

Yakalanan kiÅŸi ve sanık müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde, eÄŸer yakalanan kiÅŸi veya sanık 18 yaşını bitirmemiÅŸ ise veya sağır veya dilsiz veya kendisinin savunamayacak kadar malül olursa, istemine bakılmaksızın, kendisine, baro tarafından bir müdafii tayin edilir.

CMK HÄ°ZMETÄ° Ä°ÇÄ°N BAROLARA YA DA TAYÄ°N EDÄ°LEN MÜDAFÄ°YE ÜCRET ÖDENECEK MÄ°DÄ°R ?

CMK uyarınca, yakalanan kiÅŸi ve sanığa tayin edilecek müdafii için, ilgili hiçbir bedel ödemeyecektir.

Ancak “ ileride yargılama giderleri ile mahkum olan sanıklardan müdafie ödenen ücreti ödeyebilecek durumda olanlara Barolar BirliÄŸinin rücu hakkı vardır.”

CMK KAPSAMINDA  YAKALANAN KİŞİ VEYA SANIÄžIN HAKLARI NELERDÄ°R ?

Yakalanan kiÅŸi veya sanık soruÅŸturmanın her hal ve derecesinde bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir.  Zabıta amir ve memurları tarafından yapılacak ifade alma iÅŸlemlerinde, ancak  bir müdafii hazır bulunabilir. Cumhuriyet savcılığı iÅŸlemlerinde bu sayı üç müdafii geçemez.

Kanuni temsilci varsa o da yakalanan veya sanığa bir müdafi seçebilir.

Polis ve jandarmada yapılan soruÅŸturma da dahil olmak üzere, soruÅŸturmanın her evresinde müdafiin yakalanan kiÅŸi veya sanıkla görüÅŸme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı  engellenemez, kısıtlanamaz.

Sorgunun deÄŸil soruÅŸturmanın bölünmezliÄŸi ilkesi söz konusu olduÄŸu için, müdafiin yakalanan kiÅŸi veya sanık  yararına,  zabıtada ( polis, jandarma) ve cumhuriyet savcılıklarındaki  “ifade alma” sırasında  sorulan sorulara müdahale etmek, bazı soruların sorulmasına engel olmak veya bazı soruların yanıtlanmasına karşı çıkmak  gibi yetkileri vardır.

Yakalanan kiÅŸi veya sanık öncelikle kendisine yöneltilen suçun ne olduÄŸunu bilme hakkı vardır.

Yakalanan kiÅŸi veya sanığa görevlilerce “ müdafi tayin hakkının bulunduÄŸu, müdafi tayin edebilecek durumda deÄŸilse baro tarafından tayin edilecek bir müdafi talep edebileceÄŸi ve onun hukuki yardımından yararlanabileceÄŸi” bildirilir.

Yakalanan kiÅŸi veya sanığa “ yakınlarından istediÄŸine yakalandığını duyurabileceÄŸi” söylenir.

Yakalanan kiÅŸi veya sanığın ifade ve sorgusunda, yani zabıta ( polis, jandarma) veya cumhuriyet savcılıklarında ve yargıç sorgulamasında açıklamada bulunmama; SUSMA HAKKI vardır.  KiÅŸi bu aÅŸamalarda eÄŸer isterse konuÅŸmayabilir.

Yakalanan kiÅŸi veya sanığın ifade alma ve sorgu aÅŸamalarında  “ ÅŸüpheden kurtulması için “ lehine olan  hususlar ile somut delillerin toplanmasını isteme hakkı vardır.

Yakalanan veya sanığın beyanının özgür ifadesine dayanmasını engelleyecek nitelikte, her türlü kötü davranma iÅŸkence, zorla ilaç verme, yorma, aldatma, bedensel cebir ve ÅŸiddete bulunma, bazı araçlar uygulama, yasalara aykırı çıkar vaat etme gibi müdahaleler yasaktır.  Bu yöntemlerle elde edilen ifadeler rızaya dayansa bile delil olarak deÄŸerlendirilemez.

Yakalanan kiÅŸi veya sanığın müdafii ile her zaman ve konuÅŸulanları baÅŸkalarının duymayacağı bir ortamda, vekaletname dahi aranmaksızın görüÅŸme hakkı vardır.

Yakalanan kiÅŸi veya sanığın müdafii ile yazışmaları denetime tabi tutulamaz.

DuruÅŸma sırasında sanığın eÅŸinin müÅŸavir sıfatıyla bulunmasına izin verilir, dilerse dinlenir